You are here: Home :: برنامه ساماندهی ایل راههای عشایری الگوي كوچ و ايلراهها
سه شنبه, 15 اسفند 1391 06:45

الگوي كوچ و ايلراهها

(1 رای)

- الگو هاي كوچ و ايلراهها ( انواع ، اشكال ، وسيله ، مسافت )

شيوه زيست عشاير مبتني بر زيست ييلاق و قشلاق بوده و به صورت عمودي از كمترين ارتفاع
(40متر از سطح دريا ) تا ارتفاع 4500 متري ادامه دارد . تحولاتي كه در طي چند ساله اخير در استان اتفاق افتاد در كوچ و  سازمان ايلي تحولاتي جدي بوجود آورد كه از جمله آنها :

1- واگذاري اراضي مجاور رودخانه ارس و كشت و صنعت مغان و پارس

2- انجام پروژه هاي عمراني

3- احداث شبكه آبياري مغان و تاسيس شركت مغان

4- تبديل بخشي از مراتع قشلاقي به اراضي مزروعي

5- تبديل اراضي ميان بند به زراعت غلات و ...

شرايط اكولوژيكي حاكم بر مناطق عشايري سبب شده است كه عشاير دو بار در سال كوچ كنند ،بدين معني كه در اوايل پاييز از مناطق ييلاقي به مناطق قشلاقي كوچ كرده و بار ديگر در اواسط ارديبهشت ماه با تحول شرايط اقليمي به ييلاق بر مي گردند . بنابراين حدود 4 ماه از سال در ييلاق و نزديك به 7 ماه در قشلاق استقرار مي يابند و  يك ماه نيز در رفت و برگشت و در مسير كوچ مي باشند.

عشاير استان با طي مسافتي حدود 4/43   الي 280 كيلومترفاصله از مسير 5 ايلراه خودشان را به ييلاق
مي رسانند.

لازم به توضیح است عشایر استان اردبیل قبل از رسیدن به منطقه ییلاقی حداکثر 15 روز در مناطق یازلاق می مانند و به تدریج خودشان را به ییلاقات می رسانند .

باتوجه به نتایج سرشماری سال 1387 در زمان کوچ پائیزه ( از ییلاق به قشلاق ) از کل 8186 خانوار عشایر کوچنده 6211 خانوار یعنی 87/75 درصد خانوارها با وسیله نقلیه موتوری کوچ می کنند که این روش کوچ در مقایسه با عشایر کل کشور که 21/17 درصد خانوار های کوچنده با این روش کوچ میکنند سهم بیشتری را به خود اختصاص می دهد و تعداد 1796 خانوار یعنی 94/21 درصد خانوارها خود با وسیله نقلیه موتوری و دامهایشان به روش سنتی کوچ می کنند که این روش کوچ در مقایسه با آمار کشوری که 88/56 درصد خانوارهای کوچنده را در بر میگیرد سهم کمتری را به خود اختصاص داده و تعداد 156 خانوار یعنی 91/1 درصد خانوارها به همراه دامهایشان به صورت سنتی کوچ می کنند که این روش کوچ در مقایسه با آمار کشورهای که 97/24 درصد خانوارها را در بر می گیرد سهم بسیار کمتری را به خود اختصاص داده است و تعداد 23 خانوار به سایر حالات کوچ می کنند.

در کوچ بهاره ( از قشلاق به ییلاق ) از کل 8186 خانوار عشایری کوچنده 4642 خانوار یعنی 71/56 درصد خانوارها با وسیله نقلیه موتوری کوچ می کنند که این روش کوچ در مقایسه با آمار کشوری که حدود 37/16 درصد خانوارهای کوچنده را در بر می گیرد  سهم بیشتری را به خود اختصاص داده و 3357 خانوار یعنی 01/41 درصد خانوار خود با وسیله نقلیه موتوری و دامهایشان به روش سنتی کوچ می کنند که این کوچ درمقایسه با آمار کشوری که 48/58 درصد خانوارهای کوچنده را در بر می گیرد سهم کمتری دارد و 177 خانوار یعنی 16/2 درصد خانوارها به روش سنتی کوچ کرده اند که در مقایسه با آمار کشوری که 56/24 در صد خانوار ها را در بر میگیرد سهم بسیار کمتری دارد و حدود 12/0 درصد خانوارها به سایر حالات کوچ می کنند در جداول ذيل نحوه  کوچ عشایر استان و مقایسه آن با جامعه عشایر کل کشور ارائه شده است .

خانوار بر حسب نحوه کوچ از ییلاق به قشلاق در استان اردبیل و مقایسه آن با کل کشور

محدوده جغرافیایی

جمع

خانوار و دام با وسیله نقلیه موتوری

خانوار با وسیله نقلیه موتور و دام به روش سنتی

خانوار و دام به روش سنتی

سایر حالات و اظهار نشده

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

کل کشور

212662

36607

21/17

120952

88/56

53109

97/24

1992

94/0

استان اردبیل

8186

6211

87/75

1796

94/21

156

91/1

23

28/0

درصد

85/3

97/16

--

48/1

--

29/0

--

15/1

--

خانوار برحسب نحوه کوچ از قشلاق به ییلاق در استان اردبیل و مقایسه آن با کل کشور

محدوده جغرافیایی

جمع

خانوار و دام با وسیله نقلیه موتوری

خانوار با وسیله نقلیه موتوری و دام به روش سنتی

خانوار و دام به روش سنتی

سایر حالات و اظهار نشده

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

کل کشور

212662

34818

37/16

124359

48/58

52236

56/24

1249

59/0

استان اردبیل

8186

4642

71/56

3357

01/41

177

16/2

10

12/0

درصد

85/3

33/13

--

70/2

--

34/0

--

80/0

--

با بررسي نحوه كوچ عشاير و با توجه به اطلاعات مندرج در جدول شماره 70 و مقايسه آمارهاي موجود در مقاطع سرشماري 1366 – 1387 نتيجه مي گيريم كه در سال 1366 در دوره استقرار ييلاقي 26 درصد خانوارها و دوره استقرار قشلاقي 36 درصد خانوارها ي عشايري به همراه دام خودشان با وسيله نقليه كوچ كرده اند . در حاليكه در سال 1387 اين رقم به ترتيب 9/75 و 7/56 درصد بوده است كه اين امر نشان دهنده افزايش قابل توجه استفاده از وسايل نقليه در زمان كوچ مي باشد كه مهمترين عوامل اين امر مي توان به از ميان رفتن مراتع ميان بند و ايلراهها و همچنين مشكلاتي كه در حين كوچ بين عشاير و روستاييان بوجود مي آيد اشاره نمود . در جدول شماره  2-26  اطلاعات خانوارها بر حسب نحوه كوچ ارائه شده است .

اطلاعات خانوارها بر حسب نحوه كوچ در سه دوره سرشماري عشايري استان اردبيل سال هاي 1366 تا 1387

سال انجام سرشماري

دوره استقرار

خانوار و دام با وسيله نقليه

خانوار با وسيله نقليه موتوري و دام به روش سنتي

خانوار و دام به روش سنتي

ساير .... اظهار نشده

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

1366

ييلاق

907

26

2196

1/63

371

7/10

8

2/

قشلاق

1903

36

2855

54

520

8/9

8

15/

1377

ييلاق

-

-

-

-

-

-

-

-

قشلاق

-

-

-

-

-

-

-

-

1387

ييلاق

6211

87/75

1796

94/21

156

91/1

23

28/

قشلاق

4642

71/56

3357

01/41

177

16/2

10

12/

مسير كوچ و ايلراههاي اصلي عشايراستان :

1- مغان - انجيرلو - قباله - برزند - شمسير -كنگرلو -ييلاقهاي مشگين شهر و حومه با مسافت  5/107 كيلومتر

2- مغان -انجيرلو -شهر گرمي -بيل داشي -شهر رضي -روستاي ساميان -شهر اردبيل -ييلاقهاي باغرو و بزغوش با مسافت 174 كيلومتر

3- مغان-روستاي بران - روستاي آقا محمد بيگلو - روستاي زيوه - صلوات - كنگرلو -ارباب كندي -ساميان -اردبيل در شهر اردبيل به دو مسير :

1- یيلاقهاي بالاي سرعين با مسافت 7/271  كيلومتر

2- ييلاقهاي شهرستان سراب با مسافت9/279كيلومتر

4- سجهرود - برندق-  نيساز -  آق سو - سوسهاوا - ييلاق قزل بلاغ با مسافت2/106كيلومتر

5-  جعفرآباد  - تيل- كرين -لرد - ييلاق طالشه درق با مسافت4/43كيلومتر

در سال 1388 اغلب مسير هاي اصلي و فرعي ايلراههاي عشاير با استفاده از دستگاه  GPS تهيه گرديد كه اين مسير ها بر حسب شهرستان در جدول ذيل  ارايه شده است

مسير ايلراههاي اصلي و فرعي بر حسب شهرستان با استفاده از  GPS

واحد به كيلومتر

نام شهرستان

ايل راه اصلي

ايل راه فرعي

مجموع

اردبيل

3/165

6/251

9/416

خلخال

8/209

8/15

6/225

پارس آباد

3/109

9/167

2/277

گرمي

9/40

6/30

5/71

بيله سوار

94

96

190

مشگين شهر

3/76

9/66

2/143

جمع

6/695

8/628

4/1324

با بررسي مسافت ايل راههاي عشاير طولاني ترين مسير حد فاصل شهرستان پارس آباد از استان اردبيل و شهرستان واقع در استان آذربايجان شرقي به طول 280 كيلومتر مي باشد و كوتاه ترين مسير مربوط به شهرستان خلخال 4/43 كيلومتر گزارش شده است . مسير ايلراههاي عشايري به تفكيك شهرستان به شرح ذيل ارائه شده است :

مسیر ایلراههای فرعي عشایری به تفكيك شهرستان  :

شهرستان گرمي

مسير 1 : فولادلو – انجیرلو – گرمی – رضی – اردبیل – کرگان – بودالالو – دریاچه نئور

مسير 2: آج اشمه – قبادکندی – شورگل – محمد تقی کندی – شعبانلو – ارزنق – دام داباجا – زرگربرزند- گوپاپاق – قره ولی

مسير 2 روستای قره ولی به دو مسیر تقسیم می شود :

1-     قره ولی – زرگر – چاخر چمنی – تک بلاغ – ملالو – مرادلو

2-    قره ولی لو – خلیفه داود – خان ببه لو – دوچی علیا – شیخ محمد لو

مسير 2 در روستاي شیخ محمد لو به سه مسير تقسيم  می شود

1-     شیخ محمد لو – کنگرلو – لاهرود – قطور سوئی

2-    شیخ محمد – قادرلو – ارجق – کویج – گل چشمه – بامیان – شاطر گنبد – یلی گدیک

3-    شیخ محمدلو – اجاق قشلاقی – نقدی سفلی – نقدی علیا – چناق بلاغ – مسدرق – لنج آباد

شهرستان پارس آباد

منطقه قوری چای – بران علیا – آقا محمد بیگلو – زیوه – قره آقاج – مرادلو

- مرادلو – مازافا – یوسف خان کندی – مهرآباد ( قوزی قروقی ) – جبدرق – قره باغلار – زیرزمین – مزرعه خلف – قصابه – هفته

- قصابه – ساطی میزان – ییلاقهای منطقه شهرستان سراب

- مرادلو – کنگرلو – مشگین شهر – موئیل – ییلاقهای هزار میخ و تندرلو

- کنگرلو – سه راه اردبیل – گرمی – روستای سامیان

- روستای سامیان – شهریور – خیارک

- خیارک – به طرف ییلاقهای منطقه قره چای

- خیارک – به طرف ییلاقهای بالای سردابه

- خیارک – به طرف ییلاقهای تکله

روستای کنگرلو – روستای سامیان – شهر اردبیل

شهر اردبیل – شهر نیر – روستای لای – گورچین – ییلاقهای ایری قار

شهر اردبیل – شهر نیر – روستای لای – گورچین – ییلاقهای ایری قار

شهر اردبیل – شهر هیر – روستای کرگان – روستای بودالالو – دریاچه نئور

- دریاچه نئور – باغداگل و ییلاقهای اطراف

- دریاچه نئور – قره گل و ییلاقهای اطراف

شهر اردبیل – شهر نیر – ییلاقهای بزغوش ( منطقه کورائیم )

شهرستان خلخال

سجهرود – برندق- نيساز - آق سو - سوسهاوا - ييلاق قزل بلاغ

جعفرآباد  -تيل- كراين - لرد -  ييلاق طالشه درق

در جدول ذيل تقويم كوچ بهاره و پاييزه به تفكيك نقاط مسير و گلوگاه های كوچ و برحسب شهرستان ارائه شده است .


اطلاعات مربوط به مسير و گلوگاه هاي كوچ استان اردبيل

رديف

نام شهرستان يا استان

نقاط مسير و گلوگاه هاي كوچ

تاريخ آغاز كوچ از قشلاق به ييلاق

تاريخ آغاز كوچ از ييلاق به قشلاق

1

پارس آباد

كانون توسعه نورمحمد-مقصودلو- سه راهي اصلاندوز به طرف ييلاقات

10  ارديبهشت

آخر شهريور

2

پارس آباد

كانون توسعه گدايلو-گوزلي-بودجه سه راهي ساري قشلاق به ييلاقات

10  ارديبهشت

آخر شهريور

3

پارس آباد

كانون توسعه قره تپه به جاده اصلي پارس آباد- اردبيل

15 ارديبهشت

آخرمهرماه

4

پارس آباد

كانون توسعه گونشلو به طرف جاده اصلي اردبيل

15 ارديبهشت

آخرمهرماه

5

پارس آباد

كانون توسعه جليللو جعفرآباد به بران

15 ارديبهشت

آخرمهرماه

6

پارس آباد

كانون توسعه قنبرلو

15 ارديبهشت

آخرمهرماه

7

پارس آباد

كانون توسعه عيوضلو بطرف سه راهي بران جاده اصلي اردبيل

10 ارديبهشت

آخر شهريور

8

پارس آباد

جاده پروژه شهرك طالقاني تا سه راهي جاده پارس آباد اردبيل

10 ارديبهشت

آخر شهريور

9

بيله سوار

انجير لو به امير كندي

30 ارديبهشت

آخر شهريور

10

بيله سوار

شورگل به آسفالت آقا محمد بيگلو

30 ارديبهشت

آخر شهريور

11

بيله سوار

جعفر آباد

30 ارديبهشت

آخر شهريور

12

بيله سوار

آج اشمه به ميروردي كندي به آسفالت آقا محمد بيگلو

30 ارديبهشت

آخر شهريور

13

بيله سوار

آج اشمه به بران

30 ارديبهشت

آخر شهريور

14

بيله سوار

آج اشمه به جعفر آباد

30 ارديبهشت

آخر شهريور

15

مغان ( گرمي )

امير كندي - اردبيل

15 خرداد

آخر شهريور

16

مغان ( گرمي )

قره آغاج - اردبيل

15 خرداد

آخر شهريور

17

مشگين شهر

كنگرلو

15 خرداد

1/7 الي 15/7

18

خلخال

نساز – حاجي آباد

15 خرداد

15 شهريور

  • · كوچ عشایر هر ساله طي نشست مشترک با اداره کل با منابع طبيعي در اوايل ارديبهشت ماه تشكيل مي گردد مشخص و بسته  به شرايط جوي و فنولوژي گياهي زمان دقيق كوچ (خروج از قشلاق و  ورود به ييلاق و بالعکس )در آن تعيين و مي گردد.
بازدید: 1510 بار
مجموعه های بیشتر: « الگو هاي كوچ و ايلراهها

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

تمامی حقوق این سایت مربوط به مدیریت امور عشایر استان اردبیل می باشد.
آدرس پستی: اردبیل، مجتمع بزرگ اداری بعثت - کد پستی 13191-56158
تلفن: 3-33741192 (045)      نمابر:  33741191 (045)    تلفن گویا:  33741194 -045